Categorie: Seriematige woningbouw

Rijke detaillering tilt Lighthouse naar hoger niveau

In de wijk Strijp-S vormt de Lighthouse-toren een nieuwe toevoeging aan de Eindhovense skyline. Het markante bouwwerk is met zijn 109 meter momenteel het hoogste gebouw van de stad. Architect Erik Roerdink van architectenbureau De Zwarte Hond: “Het spanningsveld bij dit ontwerp zit hem in de balans tussen maakbaarheid, opbrengst en kwaliteit.”

Waar voorheen Philips gloeilampen van de band rolden, prijkt nu een metershoge toren pontificaal de lucht in. Ingekaderd tussen het Gloeilampenplantsoen, het Klokgebouw en het Ketelhuisplein staat Lighthouse. Architectenbureau West8 ontwierp het stedenbouwkundig plan voor voormalig Philips-fabrieksterrein Strijp-S. Lighthouse vormt het sluitstuk hiervan. Nu de bouw is afgerond lijkt het of Lighthouse er altijd al heeft gestaan. Zo simpel was dat proces echter niet. Roerdink blikt terug: “Het is een project dat al heel lang loopt met voor ons andere architecten. In 2019 bracht stedenbouwkundige Adriaan Geuze van West 8 Jurjen van der Meer, oprichter van De Zwarte Hond, in contact met ontwikkelaar SDK Vastgoed om het vastgelopen project – destijds nog Toren Niko genoemd - vlot te trekken. Het was heel moeilijk om die toren haalbaar te krijgen, zowel financieel als bouwbaar. We namen het over en begonnen helemaal opnieuw. De vraag was: hoe maken we een functioneel gebouw dat er ook nog eens aantrekkelijk uitziet? Het is echt een markant silhouet in de skyline van Eindhoven, dus de ambitie lag hoog.”

Doordachte bouw

Ook in gebruik is het gebouw doordacht opgebouwd. Lighthouse heeft 324 appartementen van 40 tot 110 vierkante meter met daarboven negen penthouses. In de kelder is een fietsenstalling gesitueerd. Projectarchitect Tjeerd Jellema legt uit: “De onderste twee lagen zijn heel belangrijk voor de levendigheid. Daar hielden we bewust ruimte vrij voor commerciële en publieke functies. Zo zit er nu een gym in. Aan de andere kant is een gemeenschappelijke ruimte. Voor je het weet zit dat vol met techniek, maar dat wilden we voorkomen. De techniek zit daarom grotendeels samen met de fietsparkeervoorziening in de kelder. Daarmee hebben we de ruimte op het maaiveld maximaal vrijgespeeld.”

De entree is royaal en hoog, met een monumentale colonnade ervoor. “Je wilt dat mensen op een prettige manier naar binnen kunnen gaan,” vult Roerdink aan. “De toren wordt smaller, waardoor er per verdieping minder woningen zijn. Buitenruimtes zijn geïntegreerd in het volume, als loggia’s. Dus geen losse balkons, maar onderdeel van het gebouw. Dat helpt ook tegen wind en geluid, vooral omdat je vlak bij het spoor zit.”

Echo’s van industrieel verleden

De locatie vraagt om meer dan alleen een goed gebouw. Strijp-S is beladen met geschiedenis. Zo gaat Lighthouse heel nadrukkelijk een relatie aan met het aanpalende Klokgebouw. Jellema legt uit: “De toren is daarom niet één recht volume. Er zitten vertrappingen in die aansluiten op de hoogtes van gebouwen uit de omgeving. Hierdoor ontstaat een sculpturaal gebouw met een sterke verankering in haar omgeving. Het Klokgebouw heeft een hele mooie kroon, een soort lantaarn. Dat vertaalden wij ook naar onze toren. ’s Avonds lichten de kronen van beide gebouwen op. Dat is een knipoog naar de omgeving, maar ook een manier om het gebouw te verankeren in die context.”

Baksteensculptuur

Waar veel torens naar boven toe vereenvoudigen, gebeurt bij Lighthouse het tegenovergestelde. Volgens Roerdink is dat geen vanzelfsprekendheid. “Wat we heel tof vinden, is dat het gelukt is om de kwaliteit die je beneden hebt, helemaal door te trekken tot boven. Meestal zie je dat torens onderin rijk zijn, met veel detail en mooie materialen, en dat het naar boven toe schraler wordt vanwege de kosten. Hier hebben we dat niet gedaan. Die rijkheid zit er van onder tot boven in.”

De keuze om de gevel volledig in het werk te metselen is daarin bepalend. “Wij dachten in het begin: zo’n hoge toren zal wel prefab moeten worden, misschien zelfs een complete prefab-gevel. Maar uiteindelijk is de hele toren in het werk gemetseld. Dat vinden wij echt supergaaf, omdat je daarmee een veel mooiere kwaliteit krijgt. Prefab baksteenpanelen met naden en overgangen geven toch een andere uitstraling. Met metselwerk kun je een soort plasticiteit en stoerheid aan het gebouw geven. Diepte, schaduw, reliëf. En het mooie is dat het ook heel goed veroudert. We ontwerpen gebouwen voor een langere periode. Dan moet je materialen kiezen die dat ook aankunnen.”

Dubbele uitdaging

Volgens Jellema was er op het gebied van de gevels een dubbele uitdaging. De kozijnen moesten er in esthetisch opzicht goed uitzien, maar ook nog eens geluidwerend zijn. Jellema licht toe: “Wat je ziet in het gebouw, is een heel mooi spel tussen de vier materialen: baksteen, beton, aluminium en glas. Die kozijnen spelen daarin een belangrijke rol. Het contrast van het glimmende aluminium naast de meer matte baksteen werkt heel goed. Met de aluminium profielen van Reynaers Aluminium kun je hele ranke kozijnen maken. De draaiende delen zijn mooi weggewerkt. Het voelt heel vanzelfsprekend, maar daar zit heel veel aandacht in.”

Ook aan het reduceren van omgevingsgeluid is gedacht. Jellema zegt hierover: “Zo’n geluidwerende oplossing kan heel detonerend zijn, zowel van buiten als van binnen. Dan krijg je enorme suskasten of rare toevoegingen. Hier is dat opgelost met een dubbel kozijn, een ‘harbour fenster’, dat volledig geïntegreerd is in het ontwerp. Je ziet het niet, maar het werkt wel. In zo’n hoge toren wil je genieten van het uitzicht. Dat is echt een cadeau. Die kozijnen maken dat mogelijk. Het wordt bijna een schilderij.”

Fotogeniek

Nu Lighthouse er eenmaal staat, kijken zowel Roerdink als Jellema met tevredenheid terug op het ontwerp en het proces. Roerdink licht toe: “De keren dat je ernaartoe rijdt en die toren ziet opdoemen, dat blijft spectaculair. Van veel mensen krijgen we enthousiaste reacties en zelfs foto’s toegestuurd. Het is blijkbaar een gebouw dat tot de verbeelding spreekt. Daar zijn we trots op.”

Gevelbouwer aan het woord

Albert Derks van Thermo Konstrukties: ‘Met Reynaers profielen kunnen we alles maken’

Thermo Konstrukties uit Cuijk groeide de afgelopen jaren uit tot een vaste gevelpartner voor grote bouwprojecten, waaronder de woontorens op Strijp-S in Eindhoven. Met een sterke focus op kwaliteit, prefabricage en langdurige samenwerkingen realiseert het bedrijf uiteenlopende projecten met systemen van Reynaers Aluminium. Directeur Albert Derks vertelt over de groei van het bedrijf, innovatieve oplossingen zoals harbour windows en de kracht van een hecht netwerk van vaste partners.

Lees het complete verhaal